Zwarte Bij

Koninginnenteelt

Zodra je iets van de teelt van koninginnen wilt weten kom je al snel termen tegen zoals P0, F1, F2, etc. Koninginnen krijgen per jaar een kleurtje op het borststuk en als het echt serieus wordt dan ook nog voorzien van een nummer. Het zijn de afspraken binnen de imkerwereld hoe koninginnen te coderen.

Internationaal zijn er vijf kleuren afgesproken. De reden dat het maar vijf kleuren zijn komt doordat een koningin vrijwel nooit langer dan 4 jaar leeft. Vijf kleuren is daarom voldoende.
Er zit een patroon in de jaartalen met bijbehorende kleuren:
eindcijfer jaartal 1 of 6 = wit
eindcijfer jaartal 2 of 7 = geel
eindcijfer jaartal 3 of 8 = rood
eindcijfer jaartal 4 of 9 = groen
eindcijfer jaartal 5 of 0 = blauw

Een eenvoudige manier om koninginnen te merken is gewoon een stift gebruiken om een stip op het borststuk te zetten, of anders een beetje gekleurde nagellak. De koninginnen zijn door de stip op het borststuk eenvoudiger te vinden tussen de bijen op de raten. Wil je de koningin voorzien van een nummer, dan gebruik je een opalietschildje waar een nummer op staat. Dit schildje plak je met de kleur nagellak van het betreffende jaar op het borststuk van de koningin. Soms komt het voor dat het schildje loslaat en dan heb je als back-up nog de kleur van de nagellak en kan je de koningin een nieuw schildje geven. Daarmee krijgt ze ook direct een ander nummer.

Een koningin krijgt het predicaat P0 (parent control) als ze geschikt is om van na te telen. Ze voldoet dan aan diverse kenmerken die van belang zijn. Voor mij is natuurlijk van belang dat de ondersoort Apis mellifera mellifera zuiver gehouden wordt en zij weer vrij in de natuur kan overleven. Een aantal andere belangrijke kenmerken kom ik in een ander deel nog op terug.

Een koningin krijgt het predicaat F1 als ze direct afstamt van een P0 koningin maar niet geschikt is om van om te larven. Vaak zijn deze koninginnen niet op een bevruchtingsstation bevrucht. Bijvoorbeeld bij de imker thuis. Zij zijn veelal wel geschikt om als darren(mannetjes)volken ingezet te worden op een bevruchtingsstation. F2 of hoger wordt door mij getypeerd als een bastaardvolk. De reden is dat controle met welke darren de koningin heeft gepaard volledig weg is. Vele imkers hebben dergelijk volken en doen er volgens mij goed aan lafjes te halen bij een teler die P0 volken heeft van de zwarte bij. De keuze is dan aan de imker of er bevrucht wordt op een bevruchtingsstation of bij de imker thuis. De darren zijn dan natuurlijk wel zuiver zwart en zo help je ook de terugkeer van de zwarte bij doordat er steeds meer zwarte darren rondvliegen in de omgeving.

Bovenstaande tabel (pedigree) geeft een indruk hoe de relaties liggen. Ik zal het uitleggen met als uitgangspunt koningin BE-2-003-100-2019. Alleerst even de uitleg van de codering: BE = België, 2 = organisatienummer (ZwarteBij.org), 003 = teler nummer (mijn persoon), 100 = nummer koningin, 2019 = geboortejaar.

Koningin BE-2-003-100-2019 (P0) heeft als dochter BE-2-003-54-2020 gekregen. Deze dochter is bevrucht door zonen van de de dochters van BE-2-999-40-2018 (P0). De dochters van BE-2-999-40-2018 zijn F1, maar omdat de zonen geboren worden uit onbevruchte eitjes zijn de zonen zuiver zwart en om die reden geschikt voor een bevruchtingsstation.

Koningin BE-2-003-100-2019 (P0) heeft als moeder BE-2-999-40-2018 (P0). Koningin BE-2-003-100-2019 is bevrucht door de zonen van de dochters van BE-2-999-10-2016.

Koningin BE-2-999-40-2018 (P0) heeft als moeder BE-2-15-12-2018 (P0). Koningin BE-2-999-40-2018 is bevrucht door de zonen van dochters van meerdere P0 koninginnen. Om die reden is niet te zeggen welke zonen het zijn en worden er vraagtekens ingevuld. Koningin BE-2-999-40-2018 (P0) is echter wel zuiver bevrucht. Om genetische diversiteit te bevorderen is het de bedoeling dat zoveel als mogelijk darren van gekende, maar verschillende komaf op een paringslocatie rondvliegen.

Jonge bijen van koningin BE-2-003-54-2020 en van haar zusterkoninginnen worden komend voorjaar getest of ze voldoen aan de kenmerken van de zwarte bij. Indien dit zo is krijgen ook deze koninginnen het predicaat P0. De volken worden nog niet ingezet voor omlarven maar zullen vooralsnog worden ingezet als darrenvolken samen met andere F1 volken. Larfjes van koningin BE-2-003-100-2019 zijn bevrucht op het bevruchtingsstation in Flevoland. Dit kan niet nog een keer en daarom zal zij worden uitgewisseld met een andere P0 koningin om zo genetische diversiteit te behouden.

Bovenstaande pedigree is maar een gedeelte en voorbeeld. De history gaat terug tot het jaar 1997. Ik wil u graag attenderen op de Beebreed.eu website