Zwarte Bij

Vrij snel nadat ik gestart was als imker begint al het nadenken of ik wel op een zorgvuldige manier om ga met mijn bijenvolken. Ik heb dit elders bij het beschrijven van mijn zoektocht op de website al eens verwoord. Tijdens mijn zoektocht op het internet kwam ik een paar termen zoals biologisch- en natuurlijk bijen houden tegen. Daarover nadenkend klopt natuurlijk bijen houden weer niet. Daarom heb ik het omgedraaid, "bijen houden op een biologische- en zo natuurlijk mogelijke manier". Dat past beter en is sinds een aantal jaren mijn hoofduitgangspunt voor het houden van zwarte bijen. Toegegeven, ik pas nog best veel ingrepen toe die bijen niet zouden doen in de natuur.

Kijken naar de strategie van de honingbijen in de vrije natuur en hoe ze overleven is voor mij eveneens een belangrijk uitgangspunt. Binnen mijn imkerij stel ik mijzelf telkens weer de vraag, "hoe zouden de honingbijen dit doen in de vrije natuur". In een notendop komt het hierop neer: In de winter, zo net begin januari, wordt er al gestart met een klein broednest. De koningin begint met slechts een paar eitjes per dag zodat er voorzichtig gestart wordt met de opmaat naar het voorjaar. Naarmate de dagen langer worden en de voorjaarszon de temperatuur meer laat oplopen wordt het leggen van eitjes opgevoerd. Bij mooie dagen gaan er al bijen op pad om stuifmeel, nectar, propolis en water te halen. De voorraden moeten weer worden aangevuld. Naarmate het voorjaar vordert begint het volk te groeien en worden de winterbijen vervangen door zomerbijen. Er komt steeds meer aanbod voor de bijen. De natuur ontluikt aan alle kanten en voor de bijen wordt het topdrukte. De koningin legt steeds meer eitjes. Het volk groeit gestaag door. Zo naderen we de lente en begint voorzichtig de voorbereiding om de koningin met een deel van het volk te laten gaan. Het zogenaamde zwermen.

Voordat het zwermen begint heeft het volk zich al voorbereid op het zwermen. Zo zijn er voldoende mannetjes (darren). Ook heeft het volk ervoor gezorgd dat er een aantal jonge koninginnen geboren zullen worden net nadat de zwerm met de oude koningin is vertrokken. Dit is de manier van bijenvolken om zich te vermeerderen in de vrije natuur. De zwermen zullen een nieuw onderkomen zoeken om gedurende de rest van het jaar een volk te laten groeien. Voor de zwermen zal als de wiedeweerga een nieuw nest gebouwd moeten worden. Ook zal er gewerkt worden aan de voorraad voer om de de winter door te kunnen komen. Het achterblijvende volk heeft het voordeel dat veel al in orde is. De jonge koningin zal nog wel even op bruidsvlucht gaan om door de darren bevrucht te worden. Is dat eenmaal gelukt, dan zal de koningin haar taak van eitjes leggen op zich nemen.

Halverwege de zomer, als de langste dag is geweest, begint voorzichtig de voorbereiding op de winter. Het bijenvolk wordt stilaan kleiner en zo medio augustus worden de mannetjes uit de kast gewerkt omdat ze niet meer nodig zijn. De zomerbijen worden vervangen door winterbijen en de voorraden worden zoveel bijgevuld dat de de bijen goed de winter door kunnen komen. Het volk op zich zal krimpen omdat de koningin minder eitjes gaat leggen. De reden dat het volk kleiner moet worden is dat minder monden voeden de kans om de winter door te komen groter is. Zo eind september is het klaar en kan de winter beginnen en wordt het wachten op weer een nieuw voorjaar.

De natuur is keihard. Het komt voor dat een zwerm bijen geen goed onderkomen kan vinden en dat ze ergens aan een tak of iets dergelijks een nest gaan bouwen. De zomer komen de bijen vaak nog wel door, maar gedurende de winter zal het volk onherroepelijk ten onder gaan omdat ze zich niet kunnen beschermen tegen de kou. Het komt voor dat een zwerm het helemaal niet lukt een plek te vinden waar ze een volk kunnen opbouwen. In dat geval zal de zwerm ten onder gaan. Vanuit de bijen gezien is het eigenlijk best wel een hachelijke onderneming om als zwerm af te splitsen.

Van de eigenschap dat volken zich willen splitsen (zwermen) en dat er nieuwe koninginnen door de volken worden aangemaakt maak ik graag gebruik. Zo kan ik ervoor zorgen dat de Zwarte Bij weer de prominente plek terug krijgt die ze al vele duizenden jaren had.

Laatste wijziging 16-01-2025